نقش زنان کارآفرین در اقتصاد محلی بروجن

حوزه‌های فعالیت زنان کارآفرین در بروجن

در بسیاری از جوامع، زنان کارآفرین به‌عنوان نیروی محرک رشد اقتصادی مطرح هستند. زنان با بهره‌مندی از خلاقیت و مهارت‌های خود می‌توانند بازارهای جدیدی ایجاد و اشتغال‌زایی کرده و به توسعه پایدار اقتصادی کمک کنند. نقش زنان کارآفرین در اقتصاد محلی بروجن در رشد کسب‌وکارهای خرد، اشتغال‌زایی و توسعه پایدار بسیار مؤثر و الهام‌بخش بوده است .در استان چهارمحال و بختیاری نیز سهم زنان در توسعه اقتصادی روزبه‌روز در حال افزایش است. به‌طوری که گزارش ایرنا می‌نویسد: «خلاقیت‌ها و نوآوری‌های بانوان در کنار تحصیلات عالی آنان باعث شده تا اقتصاد در نقاط مختلف استان تحول یابد» به گفته یکی از کارآفرینان زن استان: «هر بانوی ایرانی می‌تواند یک کارآفرین و فعال اقتصادی موفق باشد» .

این حقیقت نشان می‌دهد که ظرفیت عظیمی در جامعه زنان وجود دارد که با فراهم شدن امکانات و آموزش می‌توانند نقش مهمی در رخنه اشتغال و رشد اقتصادی در سطح محلی ایفا کنند. در شهرستان بروجن نیز زنان در زمینه‌های متنوع کشاورزی، صنایع دستی، مشاغل خانگی و حتی فناوری به فعالیت پرداخته‌اند و مشارکت آنان در اقتصاد محلی مشهود است. مقاله پیش رو از فراز بام ایران تلاش می‌کند با بررسی میدانی و آماری، وضعیت و تأثیر کارآفرینی زنان ونقش زنان کارآفرین در اقتصاد محلی بروجن را تحلیل کرده و نمونه‌های موفق و چالش‌های پیش روی آنها را تبیین کند.

کشاورزی و فرآوری محصولات غذایی

نقش زنان کارآفرین در اقتصاد محلی بروجن؛ بسیاری از زنان روستایی بروجن در کشاورزی مشارکت دارند. به‌عنوان مثال، در مرکز رشد و ترویج کارآفرینی زنان روستایی بروجن، زنان کارآفرین محصولات خود را در خوشه‌هایی مانند گیاهان دارویی، سبزیجات تازه، کشت زعفران، ترشیجات خانگی، حبوبات بسته‌بندی و انواع عرقیات گیاهی عرضه کرده‌اند. برگزاری کارگاه‌های آموزشی کشاورزی نیز رایج است. برای نمونه، در مرداد ۱۴۰۳ کارگاه آموزشی کشت زعفران ویژه زنان روستایی در روستای آورگان بخش بلداجی برگزار شد تا مهارت‌های عملی آنان در این زمینه افزایش یابد. این گونه فعالیت‌ها موجب تولید محصولات بومی با ارزش افزوده بالا و اشتغال خانگی زنان شده است.

نقش زنان کارآفرین در اقتصاد محلی بروجن؛ صنایع‌دستی و هنرهای سنتی

بروجن و منطقه چهارمحال و بختیاری دارای پیشینه غنی صنایع‌دستی است که اغلب توسط زنان انجام می‌شود. کارهایی مانند گلیم‌بافی، جاجیم و فرش‌بافی، حصیر بافی، قلم‌زنی فلزات، آیینه‌کاری و خاتم‌کاری، عروسک‌سازی، سرمه‌دوزی، سفال‌سازی، گلدوزی، جواهرسازی و چاپ سابلیمیشن در بین زنان کارآفرین رایج است. به گزارش روابط عمومی فرمانداری بروجن، نمایشگاه و فروشگاهی جهت عرضه این محصولات برای بانوان کارآفرین برپا شده استboroojen.ostan-chb.ir. همچنین طی ایام دهه فجر ۱۴۰۱ نمایشگاهی با ۱۰ غرفه از صنایع‌دستی بانوان کارآفرین برگزار شد که شامل قلم‌زنی، عروسک‌سازی، سرمه‌دوزی، سفال و سرامیک، گلدوزی، جواهرسازی و چاپ سابلیمیشن می‌شد. این نمایشگاه‌ها نشان‌دهنده تنوع فعالیت زنان در حوزه هنرهای سنتی و تولیدات هنری است و امکاناتی برای معرفی محصولات آنها فراهم کرده است.

مشاغل خانگی و کسب‌وکارهای خرد

نقش زنان کارآفرین در اقتصاد محلی بروجن،بسیاری از زنان بروجن مشاغل خانگی راه‌اندازی کرده‌اند که هم منابع درآمدی خانواده‌ها را افزایش می‌دهد و هم ضمن تقویت اقتصاد محلی، ارزش‌آفرینی می‌کند. این مشاغل شامل تهیه و بسته‌بندی مواد خوراکی محلی (مانند موادغذایی خانگی و ترشیجات) و نیز تولید پوشاک، پوشاک سنتی و اقلام مصرفی خانگی است. به گفته مسوولان جهاد کشاورزی بروجن، زنان کارآفرین روستایی در این مراکز آموزش داده می‌شوند تا مشاغل خانگی پایداری برای خود ایجاد کنند. نمونه آن افرادی نظیر خانم عفت آزادگان است که با خرید دستگاه‌های بافندگی و آموزش رایگان به زنان سرپرست خانوار، مشاغل خانگی جدیدی در بافندگی ایجاد کرده و شش نفر را مشغول به کار کرده است.

فناوری و کسب‌وکارهای نوین

هرچند اطلاعات دقیقی در مورد فعالیت زنان بروجنی در حوزه فناوری اطلاعات موجود نیست، اما تحقیقات نشان می‌دهد که استفاده از رسانه‌های نوین و فضای مجازی می‌تواند به توسعه کارآفرینی زنان کمک کند. به‌عنوان مثال، می‌توان با بهره‌گیری از اینترنت و شبکه‌های اجتماعی برای معرفی و فروش محصولات بومی اقدام کرد. اهمیت این موضوع از آنجا روشن است که پژوهشی بر ۸۶ زن روستایی کارآفرین بروجن نشان داد روش‌های آموزشی مؤثر از جمله استفاده از اطلاعات و تجارب کارآفرینان موفق و رسانه‌های نوین هستند. بنابراین پذیرش فناوری‌های جدید از فرصت‌های بالقوه برای زنان کارآفرین محسوب می‌شود.

تأثیر فعالیت زنان کارآفرین بر اقتصاد محلی بروجن

فعالیت‌های زنان کارآفرین بروجن اثرات متعددی بر اقتصاد محلی داشته است. اولاً، این فعالیت‌ها منجر به اشتغال‌زایی خانگی و روستایی شده است. برای نمونه، جهاد کشاورزی بروجن گزارش داد که «۲۰ زن روستایی در مرکز رشد کارآفرینی زنان روستایی مشغول فراگیری آموزش‌های کارآفرینی با هدف ایجاد اشتغال خانگی هستند». ثانیاً، کارآفرینی زنان باعث تنوع‌بخشی به تولیدات محلی شده است. به‌عنوان مثال گلنار پیرزاده، بانوی کارآفرین عشایری بروجنی، در زمینه دامداری و کشاورزی ارگانیک، بسته‌بندی خشکبار و لبنیات خانگی فعالیت می‌کند.

او می‌گوید حدود ۱۲۰۰ نفر از بانوان در صنایع‌دستی (بافندگی فرش گلیم، تابلوفرش و جاجیم) تحت پوشش کارگاه او هستند و در مجموع «زمینه اشتغال برای ۱۴۰۰ نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم را فراهم کرده‌ام». این اعداد نشان‌دهنده نقش مهم زنان در خلق فرصت‌های شغلی در سطح منطقه است.

افزون بر این، کارآفرینی زنان موجب ارزش‌افزوده بیشتر در تولیدات بومی شده است. از تولید گیاهان دارویی و فرآوری زعفران گرفته تا تهیه و بسته‌بندی مواد غذایی خانگی (مثل ترشیجات و محصولات گیاهی) و صنایع‌دستی، فعالیت زنان توانسته محصولات محلی بروجن را با کیفیت بالا و تنوع فراوانی به بازار عرضه کند. نتایج فعالیت این زنان نه تنها به سود اقتصادی خانوارها منجر می‌شود، بلکه اثرات تکمیلی بر اقتصاد منطقه دارد. به گفته خبرنگار ایرنا، «هر بانوی ایرانی می‌تواند از طریق ایجاد شغلی با درآمد پایدار در توسعه و ترویج کارآفرینی و رونق اقتصادی نقش‌آفرینی کند.

آمار و اطلاعات موجود

مطالعات و گزارش‌های میدانی نیز تصویر روشنی نقش زنان کارآفرین در اقتصاد محلی بروجن ارائه می‌دهند. در یک مطالعه دانشگاهی (سال ۱۳۹۵) که ۸۶ زن روستایی کارآفرین بروجن را نمونه‌گیری کرد، مشخص شد (سطح آگاهی زنان از کارآفرینی در حد متوسط است و بیشتر آن‌ها نگرش مثبتی نسبت به نقش آموزش در بهبود کارآفرینی دارند.) شیوه‌های آموزشی مؤثر که در این تحقیق بر شمرده شد، شامل «آموزش‌های تخصصی کارآفرینی، استفاده از اطلاعات و تجربیات کارآفرینان زن موفق و استفاده از رسانه‌ها و اینترنت» بوده است.

گزارش‌های خبری محلی نیز ارقام دست‌اولی از فعالیت زنان ارائه کرده‌اند؛ برای مثال، در یک گزارش آمده است که خانم عفت آزادگان در شهر گندمان طی چند سال اخیر کارگاه بافندگی خود را راه‌اندازی کرده و «۶ نفر را مشغول به کار کرده است». در حوزه کشاورزی نیز مرکز جهاد کشاورزی اعلام کرده حدود ۲۰ زن روستایی در دوره‌های آموزشی کارآفرینی شرکت کرده و تولیدات کشاورزی خود را در بازارچه عرضه می‌کنند. تمامی این آمار نشان می‌دهد که گرچه رقم زنان کارآفرین در بروجن به نسبت قابل‌توجه است، لیکن افزایش کمی و کیفی آنها مستلزم حمایت‌ها و تسهیلات بیشتر است.

چالش‌ها و فرصت‌های پیش روی زنان کارآفرین بروجن

کارآفرینی زنان و نقش زنان کارآفرین در اقتصاد محلی بروجن مانند سایر مناطق با چالش‌هایی مواجه است؛ از جمله:

دسترسی محدود به منابع مالی

بسیاری از زنان برای راه‌اندازی و توسعه کسب‌وکار به دریافت تسهیلات بانکی نیاز دارند. گلنار پیرزاده می‌گوید تاکنون «به خاطر سود بالای بانکی، اقدام به دریافت تسهیلات نکرده‌ام و تسهیلات با سود کم می‌تواند کمک زیادی در توسعه دامداری و کارگاه‌هایش باشد». این نشان می‌دهد با ارائه وام‌های کم‌بهره و حمایت مالی می‌توان انگیزه بیشتری برای زنان ایجاد کرد.

نداشتن بازار مناسب فروش

همچنان مشکلاتی در بازاریابی محصولات وجود دارد. به گفته مسوولان جهاد کشاورزی، «بازاریابی محصولات کشاورزی مهم‌ترین نیاز زنان کارآفرین در بروجن است». در عمل، گلنار پیرزاده از «نداشتن پشتیبانی برای فروش بالای فرش‌ها» شاکی است، اگرچه محصولات خشکبار و لبنیات او فروش خوبی دارند. بنابراین ایجاد کانال‌های فروش و بازارهای دائمی برای محصولات زنان (مثلاً از طریق تعاونی‌ها یا فروشگاه‌های صنایع‌دستی) ضروری است.

کمبود آموزش تخصصی

گرچه زنان متقاضی آموزش هستند، اما کیفیت و استمرار این آموزش‌ها می‌تواند بهتر شود. همان‌طور که پژوهش اشاره می‌کند، آموزش‌های عملی و تخصصی کارآفرینی و انتقال تجارب زنان موفق تأثیر زیادی دارد. تقویت این دوره‌ها و مشاوره‌های کسب‌وکار می‌تواند مهارت و نقش زنان کارآفرین در اقتصاد محلی بروجن را افزایش دهد.

موانع فرهنگی و زیرساختی

در برخی روستاها زیرساخت‌های لازم (مانند سالن تولید یا دارایی‌های کارگاه) کم است و گاهی محدودیت‌های فرهنگی نیز مانع مشارکت زنان می‌شود. گلنار پیرزاده اشاره کرده که روستای سیبک دارای امکانات ورزشی و درمانی نیست و برای توسعه کارش به حمایت مسئولان نیاز دارد.

با این حال، فرصت‌های زیادی نیز در برابر زنان کارآفرین بروجن قرار دارد:

حمایت‌های دولتی و سازمانی

برگزاری نمایشگاه‌ها و بازارچه‌ها (همانند نمایشگاه دهه فجر) زمینه معرفی محصولات را فراهم می‌کند. شهرداری و نهادهای محلی نیز با ایجاد فروشگاه‌های عرضه صنایع‌دستی از تولیدات زنان حمایت کرده‌اند. ادامه این حمایت‌ها و اعطای نشان استاندارد به محصولات آنان (مانند فیلترهای خودرو یا صنایع غذایی) می‌تواند اعتماد خریداران را جلب کند.

برنامه‌های آموزشی و انگیزشی

دوره‌های آموزشی مانند کارگاه‌های کشاورزی، مهارت‌های فنی و کسب‌وکار (همانند کارگاه پرورش مرغ بومی یا زعفران) انگیزه و توان زنان را افزایش داده است. تشویق زنان نمونه و برگزیدگان کارآفرین کشور (نظیر گلنار پیرزاده که زن نمونه عشایر کشور شد) الگوی عملی خوبی برای دیگران فراهم می‌کند.

تقاضای بازار برای محصولات محلی

 با رشد علاقه به کالاهای ارگانیک و صنایع دستی (به‌ویژه گیاهان دارویی و زعفران)، بازارهای مناسبی برای محصولات زنان فراهم شده است. زنان می‌توانند با کیفیت‌بخشی به تولیداتشان و استفاده از بسته‌بندی مناسب، سهم خود را از این بازارها افزایش دهند.

نقش زنان کارآفرین در اقتصاد محلی بروجن؛ نمونه‌های موفق زنان کارآفرین در بروجن

برخی زنان کارآفرین بروجنی با ابتکار خود توانسته‌اند مدل‌های موفقی ایجاد کنند. از جمله:

خانم عفت آزادگان شهرستان گندمان، بروجن

او یک کارگاه بافندگی کوچک تأسیس کرده و به آموزش رایگان بافندگی به زنان سرپرست خانوار می‌پردازد. او در ۶ سال گذشته بافندگی با ماشین را یاد گرفته و اکنون «۶ نفر از بانوان سرپرست خانوار را با آموزش رایگان مشغول به کار کرده است». خانم آزادگان هدف خود را کمک به معیشت زنان نیازمند شهر گندمان و ایجاد بستر کسب‌وکار برای آنان می‌داند.

خانم گلنار پیرزاده (روستای سیبک، بخش بلداجی)

یک کارآفرین عشایری بروجنی و برگزیده نمونه کشوری در بخش کشاورزی است. وی در دامداری و کشاورزی ارگانیک فعال است و حدود ۱۵۰ رأس دام سبک پرورش می‌دهد. همچنین کارگاه‌های آموزشی فرش‌بافی را همراه با دخترانش راه‌اندازی کرده که مورد استقبال جوانان قرار گرفته است. او می‌گوید که در زمینه‌های دامداری، باغ‌داری، فرآوری خشکبار و لبنیات فعالیت می‌کند و «حدود ۱۲۰۰ بافنده فرش در گلیم‌بافی، تابلوفرش و جاجیم تحت نظر شرکت او فعال هستند». پیرزاده با اشاره به ۳۵ سال سابقه کارآفرینی خود می‌گوید که توانسته «زمینه اشتغال برای ۱۴۰۰ نفر به صورت مستقیم و غیر مستقیم را فراهم کند». عملکرد او گویای توانمندی زنان محلی در ایجاد کسب‌وکارهای چندوجهی و موفق است.

مثال های دیگر: گزارش‌ها همچنین از بانوان دیگری خبر داده‌اند که در حوزه‌هایی مانند صنایع غذایی، دامداری کوچک و آموزش فنی-حرفه‌ای به فعالیت اشتغال‌زا مشغول‌اند. این نمونه‌ها نشان می‌دهد که زنان بروجنی در حوزه‌های مختلف از کشاورزی تا صنایع‌دستی و فناوری می‌توانند کارآفرین باشند.

نتیجه‌گیری

با توجه به یافته‌های فوق، نقش زنان کارآفرین در اقتصاد محلی بروجن، بسیار قابل توجه است. آنان با توسعه تولیدات کشاورزی و صنایع‌دستی و ایجاد کسب‌وکارهای خانگی، ارزش افزوده اقتصادی ایجاد کرده و فرصت‌های شغلی جدیدی به‌وجود آورده‌اند.با این حال، برای گسترش و پایدارسازی این حرکت باید زیرساخت‌ها و حمایت‌های لازم فراهم شود: از پرداخت تسهیلات بانکی کم‌بهره و ایجاد بازارهای دائمی فروش گرفته تا آموزش‌های تخصصی و فرهنگ‌سازی برای اعتماد به توانمندی زنان. همان‌طور که یکی از فعالان اقتصادی استان تأکید کرده است، «باید به مدیریت توانمند بانوان اعتماد کرد و مسیر را برای فعالیت آنان هموار نمود».

در مجموع، پشتیبانی از زنان کارآفرین در بروجن نه‌تنها به ارتقای معیشت خانوارها و کاهش فقر می‌انجامد، بلکه با فعال شدن ظرفیت‌های بالقوه آنان، زمینه‌ساز توسعه پایدار منطقه خواهد بود.

منابع: گزارش‌ها و مقالات نامبرده در متن، شامل خبرگزاری‌های ایرناirna.irirna.irirna.ir، تسنیمtasnimnews.com، سایت‌های محلی و پژوهش‌های علمیjea.sanru.ac.ir می‌باشد که با لینک‌های بالا قابل دسترسی‌اند.